Mężczyźni mają wyrzuty sumienia po zdradzie fizycznej, za która winią ludzką naturę. Dla kobiet najgorsza jest zdrada emocjonalna, godząca w poczucie stabilizacji życiowej. Mężczyźni mają wyrzuty sumienia po zdradzie fizycznej, za która winią ludzką naturę. Dla kobiet najgorsza jest zdrada emocjonalna, godząca w poczucie stabilizacji życiowej. Jak rozumieć wyrzuty sumienia po zdradzie Istnieje dość znacząca różnica w postrzeganiu zdrady przez przedstawicieli obu płci. Dla mężczyzn seks bez uczuć to najgorszy z możliwych rodzaj zdrady, kiedy to zdrada jest czysto fizyczna. Dodatkowo za myśli o zdradzie i sam czyn winią ludzką naturę. Kobiety najbardziej obawiają się zdrady emocjonalnej, która powoduje utratę poczucia stabilizacji życiowej. Ewolucyjnie są przecież przywiązane do swych partnerów, bo ci zapewniają im poczucie bezpieczeństwa. Dlatego same odczuwałyby także silne wyrzuty sumienia po tego typu zdradzie. Jak sobie radzić z wyrzutami sumienia po zdradzie Zanim brutalnie poinformujemy ukochanego, co zrobiliśmy, należy zastanowić się, co się wydarzy, jeśli zrobimy to w nieodpowiedni sposób, jako że nie mamy już możliwości zmiany przeszłości. Jeżeli był to jednorazowy wyskok, wiemy, że popełniliśmy błąd i szczerze żałujemy, czasem warto zachować to dla siebie, żeby go nie skrzywdzić i nie zniszczyć związku. Kasia gotuje z keks świąteczny Przede wszystkim trzeba wyciszyć emocje, przepracować wszystko w głowie i wyciągnąć wnioski ze złego zachowania. Jeśli chwilowo osłabło pożądanie i do sypialni wkradła się nuda, zrób wszystko, aby poprawić ten stan rzeczy, aby znowu czuć się atrakcyjnym w oczach partnera i nie musieć szukać podniet na zewnątrz. Przypomnij sobie, dlaczego się w sobie zakochaliście (idealizuj początkową fascynację), co w sobie lubicie, co was napędza do tak dobrego wspólnego funkcjonowania. Czy jesteś w stanie milczeć o zdradzie? Poczucie winy z pewnością samo wymusi na zdradzającym inność zachowania: większą nerwowość, mocniejsze staranie się i próby odświeżenia związku. Kłamstwo może szybko wyjść na jaw, warto więc postawić na szczerość i odbyć otwartą rozmowę. Zapytany o tę chęć zmian i energię, możesz oświadczyć, że bałeś się kryzysu, jaki przeżywa po zdradzie większość par i poradziłeś się psychologa, jak temu zapobiec. W przypadku uporczywych powracających wspomnień należy koniecznie zając głowę czymś innym, spędzać aktywnie czas i kontrolować myśli. Gdy i to nie skutkuje, dobrym wyjściem na odczucie ulgi może okazać się rozmowa z naprawdę zaufaną przyjaciółką. Spotkanie z psychologiem pomoże odkryć przyczyny zdrady, przewartościować sytuację i sprawić, by do czegoś się przydała tobie, twojemu związkowi i waszej rodzinie.

W doświadczeniu zdrady nie ma wygranych. Obie osoby, zdradzona i zdradzająca, z powodu cierpienia, poczucia winy i wstydu będą weryfikować przekonania o sobie i swoim życiu. To, jak poradzą sobie ze zdradą w dużej mierze zależy to od tego, jak wcześniej ukształtowało się ich poczucie własnej wartości. Zdrada jest jedną z częstszych przyczyn rozpadu związków i rozwodów. Jednocześnie wiele par po doświadczeniu zdrady nadal pozostaje razem. Co zrobią z tym doświadczeniem, czego się z niego nauczą, jak je wykorzystają? Esther Perel na bazie swoich doświadczeń w pracy z parami z doświadczeniem zdrady opisała trzy typy scenariuszy. Scenariusze po zdradzie Scenariusz uporczywego pozostawania w przeszłości to historia partnerów, którzy przez cały czas są zanurzeni w przeszłości i żyją nią, jakby była tu i teraz. Mimo upływu czasu to doświadczenie wciąż stanowi dla partnerów kluczowy punkt odniesienia – o to się kłócą, tym żyją, do tego się odwołują, analizują, przeżywają na nowo. Obwiniają siebie wzajemnie, zdradzony wypomina winy, a ten, który zdradził, próbuje się bronić. Bycie w ciągłym napięciu i wzajemnym obwinianiu blokuje doświadczanie bliskości i jeszcze bardziej potęguje u obojga partnerów frustrację, ból i cierpienie. Inny scenariusz stworzą partnerzy, którzy uznają wartość wspólnego życia i tego, co mogą jeszcze razem osiągnąć. W ich związku ważne jest, by nadal być razem i realizować dotychczasowe cele. Zdrada jest dla nich jednym z doświadczeń. Po wzajemnym wybaczeniu sobie i uznaniu chęci bycia razem zazwyczaj nie wracają do tego doświadczenia i nie analizują jego znaczenia dla swojego związku. Szybko powracają do życia dawne rytuały, sposoby spędzania czasu, sposoby na bycie i niebycie razem. Oboje partnerzy decydują się na pozostanie w związku i na rezygnację z poszukiwań zewnętrznych, by uchronić siebie przed ryzykiem naruszenia świętego spokoju, o który im tak bardzo chodzi. Trzeci scenariusz tworzą pary, dla których znaczenie doświadczenia zdrady staje się punktem wyjścia do przeformułowywania swojej relacji. To pary, które odczytują doświadczenie zdrady jako zatrzymujące na chwilę, skłaniające do refleksji, komunikujące coś na temat związku, wzajemnych potrzeb partnerów, których być może wcześniej nie słyszeli. Esther Perel nazywa takie pary odkrywcami, bo odkrywają na nowo siebie i znaczenia różnych bolesnych doświadczeń. Wszystko po to, by rozumieć siebie wzajemnie, by być bliżej, budować dobre granice swojego związku. To scenariusze historii par po zdradzie. A co się dzieje z każdym z partnerów oddzielnie? Jaką każdy z nich przechodzi drogę – wewnętrznie i zewnętrznie – wobec tej drugiej osoby? Jak to, co dzieje się w ich związku, wpływa na ich obraz samych siebie? Co myślą o sobie, o innych, o świecie? Poczucie własnej wartości buduje się jako nasza matryca myślenia o sobie, o innych i o świecie do roku życia na bazie różnego typu przekazów od rodziców czy tzw. postaci parentalnych. W ciągu dalszego życia matryca ta jest potwierdzana przez różne nasze doświadczenia, ale na ich podstawie może też ulegać ważnym przeformułowaniom. Wtedy zwykle weryfikujemy nie tylko myślenie o sobie, ale nasze tezy i założenia na temat życia, świata, innych ludzi. Osoba zdradzona. Zdewastowane pewniki Osoba zdradzona po ujawnieniu zdrady może doświadczać przede wszystkim intensywnych przeżyć emocjonalnych – czuć się kompletnie emocjonalnie rozregulowana, przeżywać bardzo silny niepokój i lęk, chwile rozpaczy, mieć poczucie bycia bezwartościową, niechcianą, mało ważną, niepotrzebną. Mogą się u niej pojawić objawy silnego stresu, może sięgać po alkohol, narkotyki, ciąć się albo podejmować próby samobójcze. W jej obrazie samej siebie dokonuje się często przewrót – dotychczasowe wartości, pewniki dotyczące siebie i partnera ulegają kompletnej dewastacji i taka osoba zaczyna myśleć o sobie w kategoriach, które naruszają jej wcześniejsze poczucie wartości. Dewastacji ulega także obraz partnera. Tego, który wcześniej był postrzegany i przeżywany jako bezpieczny, dostępny i bliski. Wraz z bólem doświadczania utraty zaufania wobec bliskiej osoby osoba zdradzona przeżywa silną dezorientację. Dotychczasowe wartości, na których był budowany związek i relacja partnerska, zostają zakwestionowane. Pojawia się pytanie: w co mam teraz wierzyć? Co było prawdą w naszym życiu dotąd? Co będzie dalej? W tym silnym bólu osoba zdradzona może weryfikować i zmieniać swoje dotychczasowe założenia dotyczące samej siebie i swojego życia. Już nikomu nie zaufam; Widocznie nie jestem wart miłości; Nie chcę się już z nikim wiązać; Będzie najlepiej, jak zostanę sama. Cierpienie, jakie odczuwa, podszyte jest obawą o utratę relacji oraz poczuciem winy. Może nie jestem ciekawą osobą, może moje ciało albo ja jako osoba nie wzbudzam już zainteresowania. Nowe decyzje egzystencjalne, jakie osoba zdradzona podejmie, w dużej mierze zależą od tego, jaką ma tę wcześniejszą matrycę poczucia własnej wartości. Im bardziej bezpieczne poczucie siebie samego mamy od podstaw naszego życia, tym większy jest nasz potencjał do radzenia sobie z silnymi, często bardzo bolesnymi doświadczeniami w dorosłości, ze zdradą. A im bardziej przeżywamy siebie jako zależnych od innych albo niewartych miłości, tym bardziej zdrada podsyci te obrazy i jeszcze je wzmocni. Jako osoby zdradzone jesteśmy narażeni na doświadczenie zranienia. Na ile będzie ono tylko jednorazowe, a na ile zsumuje się z wieloma innymi naszymi doświadczeniami życiowymi, zależy od tego, jaką nadajemy wartość sobie i innym. Pierwotna dezorientacja i destabilizacja może po jakimś czasie przekształcić się w silną złość na partnera oraz odczuwanie silnej zazdrości o niego, szczególnie u osób, którym zależy na kontynuowaniu relacji. Osoba zdradzona przede wszystkim konfrontuje się w doświadczeniu zdrady ze swoimi obszarami zranienia – z poczuciem zagrożenia, brakiem ufności, z poczuciem bycia osobą mało ważną dla partnera. Może wyrażać żal, lęk, złość, może obwiniać partnera, ale też siebie. Doświadczenie zdrady może silnie wpłynąć na nasze poczucie własnej wartości, na nasz obraz siebie, świata i innych osób. Ten wpływ jest silny dlatego, że osoba kochana staje się jednocześnie źródłem cierpienia i potencjalnym źródłem uzdrowienia go. Ile w zdradzie zdrady Przyzwyczailiśmy się myśleć o zdradzie w kategorii oprawca – ofiara, a osąd moralny zdrady jest zwykle czarno-biały, jednoznaczny, bezdyskusyjny. Mamy winnego i cierpiącego, którym należy się zająć i zaopiekować. Można się zastanowić, ile w zdradzie jest zdrady. Jakie są motywy osób zdradzających? Czego poszukują w nowej znajomości, w romansie, w sytuacji chronionej tajemnicą? Czy zawsze za tym stoi niechęć do stałego partnera, brak zainteresowania nim, brak poczucia sensu w związku? Przyczyn zdrady jest wiele. Bo w związku jest nudno albo za intensywnie, bo potrzebujemy czegoś innego i nowego, bo nieświadomie chcemy jakoś rozzłościć partnera, bo poszukujemy wzmocnienia siebie, bo chcemy sprawdzić, czy jeszcze kogoś zainteresujemy, bo chcemy potwierdzić, że jeszcze coś czujemy (emocjonalnie, seksualnie), bo chcemy móc coś przeżyć, bo brakuje nam potwierdzenia naszej atrakcyjności, bo czujemy się w związku samotni, bo nasz partner choruje, bo nasz partner jest bardzo zajęty, bo nasz partner teraz ma chorą matkę, bo chcemy doświadczyć siebie na nowo, inaczej, poznać swoje granice, siebie…. Ta wielość motywów zaprasza bardziej do zrozumienia niż oceniania. Bo po stronie zdradzającego może być wiele ważnych odpowiedzi na temat tego, co się dzieje w związku, czego potrzebuje, na co dobrze byłoby zwrócić uwagę. Zdradzający może czegoś szukać, od czegoś uciekać, do czegoś dążyć, czegoś pragnąć, przed czymś chronić związek, czegoś próbować, coś sprawdzać. Jak taka osoba sobie radzi z doświadczeniem zdrady? Osoba zdradzająca. Nowe doświadczenie siebie Może się to wydać niemożliwe, ale wiele osób zdradzających twierdzi, że już w samym momencie zdrady albo zaraz po niej nie czuły się dobrze wobec swojego partnera. Przecież wiele osób zdradza partnerów, by wzmocnić siebie, a nie by zranić bliskich. Niektórzy twierdzą: „Wiedziałem, że nic z tego nie będzie, ale było to dla mnie ważne, że ktoś słucha mnie, dotyka, cieszy się, że jest ze mną”. W zdradzie ludzie szukają nowego doświadczenia dla samego siebie – nowej scenerii, która uruchomi nowe zachowania, emocje, nowy sposób myślenia o sobie. Czasami bardziej myślą o poznaniu siebie w tej nowej sytuacji niż o kontynuowaniu nowej relacji. Pierwotną reakcją zdradzającego na ujawnienie zdrady jest obrona, wycofanie. Samo przyznanie się albo potwierdzenie jej wykrycia jest trudnym doświadczeniem, bo jest jednocześnie obwiniające i ujawniające jakąś tajemnicę, intymność osoby. Osoba, która zdradziła, przewidując odrzucenie ze strony partnera i obwinianie, broni się i wycofuje. W tej fazie relacji pojawiają się między partnerami napięcia, wzajemne oskarżenia, zarzuty, żal i niechęć do zbliżenia się na poziomie nawet komunikacyjnym. Dla osoby zdradzającej to moment, w którym konfrontuje się z oceną, że jest zła, wyrządziła krzywdę, zraniła, zdewastowała związek, rozbiła rodzinę. Taka ocena jest mocna. Ale z drugiej strony pochodzi ona od kogoś, kto czuje się zraniony. Słysząc narrację zranienia ze strony partnera, osoba zdradzająca zaczyna odczuwać wstyd. Odczucie, że jako osoba nie jestem w porządku i że inni to widzą, jest bardzo pierwotne. To moment jego konfrontacji z ujawnieniem zdrady – wobec dzieci, rodziny, znajomych, szerszego otoczenia. Z naruszeniem jego granic, nawet jeśli sam naruszył granice partnera, z wystawieniem go na ocenę innych. Poczucie wstydu bardzo obciąża nasze poczucie własnej wartości. Przeżywając je, zaczynamy mieć wątpliwości co do samych siebie: czy jestem coś wart; może lepiej odejść i zniknąć; kim ja jestem. Zdradzony częściej wyraża swoje przeżycia i otrzymuje na nie odpowiedź, zwykle wzmacniającą. Osoba zdradzająca raczej nie ma słuchaczy: więcej w jej otoczeniu sędziów niż tych, którzy chcą zrozumieć. Im więcej ma do przetworzenia sama ze sobą, tym bardziej może opierać się na swoich wcześniejszych schematach myślenia o sobie i o innych. Im silniej będzie odczuwać wstyd, tym bardziej będzie siebie obwiniać i jednocześnie zamykać się w sobie, nie chcąc kontaktować się z innymi z powodu tego, co zrobiła. Stany depresyjne oraz próby samobójcze to także konsekwencje zdrady po stronie osoby zdradzającej. Kiedy u osoby zdradzającej pojawiają się wyrzuty sumienia, poczucie winy, kiedy wyznaje: „To przeze mnie, to ja to zrobiłam, moja wina to…”, możemy mówić o zwiastunach zmiany. Partnerzy zaczynają się słyszeć. Zdradzający uznaje cierpienie zdradzonego i słucha jego potrzeb, a zdradzony może spojrzeć na zdradę w szerszym kontekście – tego, co ona mówi o związku. Osoba zdradzająca może czynić sobie wyrzuty nawet, gdy partner jej wybaczy. To wiele o niej mówi – to doświadczenie jest jak papierek lakmusowy jej poczucia własnej wartości. Czasami może się to objawiać w decyzjach: nie jestem wart czyjejś miłości albo: lepiej, abym był sam, bo wtedy nikogo nie zranię. W parach, które doświadczyły zdrady, nie ma jednego cierpienia. Ci, którzy po zdradzie szybko podejmą decyzję, czy być ze sobą dalej, czy nie, najczęściej nie pojawiają się w gabinecie psychoterapeutycznym. Na terapię przychodzą ci, którzy cierpią. Ich rany są rozłożone bardzo symetrycznie. Zdradzony cierpi, bo jego nadzieja stała się dla niego źródłem bólu, choć nadal zostaje nadzieją. Zdradzający też cierpi, bo zranił swoje źródło wsparcia i by je uzyskać – musi je wesprzeć. W zdradzie jest jakiś rodzaj stymulacji. Zdradzający i zdradzony coś przeżywają i czegoś dla siebie szukają. Jest w tym wiele bólu i cierpienia. Nie ma wygranych. Zdradzony cierpi i cierpi zdradzający. A to, jak ułożą swoją dalszą historię, zależy, do jakich swoich opowieści o sobie się zwrócą. Magdalena Sękowska - psycholog, psychoterapeuta, dyrektor Kliniki Uniwersytetu SWPS Rodzina-Para-Jednostka w Poznaniu, specjalizuje się w psychoterapii par, psychoterapii indywidualnej oraz w pracy z rodzicami nad relacjami z dziećmi

Zdrada małżeńska to trudne, a wręcz traumatyczne doświadczenie. Podważa bowiem sens trwania w relacji i podaje w wątpliwość jej autentyczność. Ujawnieniu zdrady towarzyszą zazwyczaj silne i niewygodne emocje: żal, gniew, smutek, lęk o przyszłość, poczucie bycia wykorzystanym, ośmieszonym i niedocenionym. Często dopiero w obliczu skonfrontowania się małżonków z faktem popełnionej zdrady, dochodzi do ujawnienia trudności, nieporozumień i wzajemnych niechęci. Choć informacje dotyczące wzajemnych urazów przekazywane są często w nieprzyjemny i gwałtowny sposób, to zazwyczaj zawierają ważne i prawdziwe spostrzeżenia. Powietrze uszło z balonu Często w takich rozmowach po zdradzie nagle ujawnia się cała prawda, nieraz latami skrywana przed samym sobą i przed współmałżonkiem. Prawda, na której wypowiedzenie nie było czasu i odwagi w codziennym zabieganym życiu. Wiele osób latami usprawiedliwia się, że bycie w stałym związku w sposób naturalny prowadzi do braku porozumienia, poczucia osamotnienia i nudy. Dlatego siłą ciążenia przestają się starać o względy i zainteresowanie małżonka, uznając istniejący stan marazmu za naturalny, a wręcz konieczny. Bo przecież w życiu każdego "dorosłego" człowieka jest wiele ważniejszych czynności i obowiązków niż uwodzenie własnego męża czy żony. Mało tego. W wielu środowiskach czułe gesty starzejących się małżonków są traktowane z uśmieszkiem, jako przejaw "starczej" niedojrzałości. Normą natomiast staje się mówienie o współmałżonku w sposób lekceważący. Tak jakbyśmy bali się, że, nie daj Boże, ktoś pomyśli sobie o nas, że nam zależy na związku. W naszej pracy często spotykamy się z rzeczywistością zdrady. I wcale nie jest tak, że zdradzają przede wszystkim osoby pozbawione zasad moralnych. Często są to ludzie głębokiej wiary, prowadzący życie pełne wyrzeczeń i poświęcenia dla innych. Ludzie, którzy nie myślą jedynie o własnych potrzebach i przyjemnościach. Latami czerpią ze swojego poświęcenia siłę do działania i bycia dobrym, moralnym człowiekiem. I nagle, pewnego dnia, kiedy naprawdę się tego nie spodziewają, ktoś zwraca na nich uwagę. Mówi im o tym, jak są ważni, dobrzy i godni zainteresowania. Jedno spotkanie, często jedna rozmowa, uruchamia w nich lawinę głęboko ukrytych pragnień bycia docenionym, zauważonym i podziwianym. Jeśli wskutek takiego a nie innego wychowania czy z powodu religijnych przekonań umniejszali dotąd siebie i starali się ignorować w ich przekonaniu niepożądane i wstydliwe potrzeby, w sytuacji zderzenia się z nową, nieznaną dotąd rzeczywistością, często dochodzi do nagłej erupcji zachowań społecznie nieakceptowanych. Najważniejszym działaniem chroniącym przed zachowaniami nieuczciwymi w związku jest przede wszystkim szczerość w stosunku do siebie samego. Nazwanie i przedstawienie małżonkowi własnych potrzeb. Także, naszym zdaniem, tych wstydliwych i nieuprawnionych. Mówiąc o naszych potrzebach, nie zapewnimy sobie ich realizacji w stu procentach. Mamy jednak szansę, że zostaniemy wysłuchani i zrozumiani. Stwarza to także przestrzeń do tego, by współmałżonek ośmielił się mówić szczerze o jego potrzebach. Emocjonalny kocioł Przeżycie zdrady rodzi wiele bolesnych emocji. Zarówno u osoby zdradzonej, jak i zdradzającej poczucie winy miesza się z poczuciem skrzywdzenia. Kłębią się myśli związane z przyczynami, bezpośrednimi i późniejszymi skutkami zdrady. Wydarzenie to zaburza cały misternie wypracowany dotąd ład i światopogląd. Rodzi się pytanie, czy chcemy i czy możemy dalej budować wspólne małżeństwo po zdradzie? Czy stać nas na przeanalizowanie zjawiska i wyciągnięcie wniosków? Być może łatwiej zakończyć związek? Oba wyjścia niosą ze sobą trud, ale także przynoszą pewną korzyść. Jeżeli zdecydujemy się na odejście, możemy zabrać ze sobą swoją rację i swoje poczucie krzywdy. W naszej pracy często odkrywamy, jak istotne w życiu wielu ludzi jest posiadanie racji i niesłusznego poczucia bycia skrzywdzonym. Nie chcą wziąć współodpowiedzialności za relację w związku. Nie chcą zauważyć, że do nieuczciwości, zaniedbania, a wręcz porzucenia, doszło już znacznie wcześniej. Trudno im przyznać się, że faktyczna zdrada jest tylko konsekwencją wcześniejszego zachwiania bądź utraty więzi, szacunku lub zaufania. I wcale nie chodzi nam o wybielanie zdrady, bo to czyn moralnie naganny. Zdrada to zdrada. Jednak odsądzanie od czci i wiary osób, które zdradzają, jest często powodowane niechęcią lub nieumiejętnością wzięcia części winy za zaistniałą sytuację na siebie. Wiele osób decyduje się jednak na rozmowę i podejmuje próbę zrozumienia, dlaczego do zdrady doszło. Jakie były jej bezpośrednie i pośrednie powody, czy i jak można zapobiec takiemu wydarzeniu w przyszłości? Wiele par z doświadczeniem zdrady decyduje się na skorzystanie z pomocy osób trzecich. Pomoc ta zapewnia im możliwość spokojnej, usystematyzowanej i rzeczowej rozmowy, zrozumienie mechanizmów psychologicznych i nauczenia się skutecznej komunikacji. To dobre posunięcie, ponieważ często odruch ratowania związku oparty jest na lęku przed porzuceniem i chęci utrzymania dawnego statusu relacji. Osoby takie nie zastanawiają się początkowo nad tym, co będzie z ich związkiem po pewnym czasie. Działają na szybko, tu i teraz. Nie zdają sobie często sprawy, że do ujawnienia silnych, niszczących związek emocji, dochodzi często dopiero po tym, jak minie pierwszy szok i poczucie zagrożenia. Dopiero wtedy, gdy zdradzany poczuje się bezpiecznie, często okazuje się, że tak naprawdę najbardziej na świecie pragnie zemsty i ukarania zdrajcy, krzywdziciela i potwora. Chce zadośćuczynienia. A jeśli nie występuje ono w odpowiednim dla skrzywdzonego natężeniu, do wzbudzania wyrzutów sumienia używa ciągłego przypominania o zdradzie. Człowiek taki myśli: "Ponieważ zostałem skrzywdzony, mam prawo i obowiązek dochodzić zemsty, a zdrada nie może przecież nikomu ujść płazem. Gdybym to tak zostawił, byłbym żałosny i głupi". Nie rozumie natomiast tego, że złość ta najbardziej niszczy jego, a stosowanie przypominania o zdradzie jako manipulacji z czasem wyczerpuje swą moc. Zdrada może być szansą Pewnego dnia trafiła do nas para z wieloletnim stażem małżeńskim. Dwadzieścia osiem lat wcześniej doszło do zdrady. Zdradzony mąż postanowił przebaczyć. Jednak po krótkim czasie zaczął wypominać i dręczyć kobietę jego poczuciem krzywdy. Z początku jej poczucie winy przytłaczało ją i czuła się jak "niegodny robak" (to jej słowa). Jednak po latach zdobyła się na otwartą rozmowę. Powiedziała mężowi, że odsunął się od niej po urodzeniu dziecka, a ona poczuła się odrzucona, zupełnie samotna. On nie poświęcał jej uwagi. Aż po kilku latach znalazł się ktoś, kto zobaczył w niej atrakcyjną kobietę, kto zobaczył w niej człowieka. Od razu odżyła. Poczuła się ważna i potrzebna. Ale dała się ponieść emocjom... Dopiero po tej rozmowie, po tym wyjaśnieniu, jej mąż zrozumiał, że zupełnie niechcący wepchnął własną żonę w ręce innego mężczyzny. Że pozbawiając ją swojej uwagi, w pewnym sensie ją porzucił. Rodzi się zatem pytanie, czy zdradę można wybaczyć i jak to zrobić. Można, choć jest to bardzo żmudny i w każdym przypadku indywidualny proces. Ludzie często mylą wybaczenie z zapominaniem. Otóż zdrady nie da się zapomnieć, tak jak nie zapominamy ważnych, bolesnych doświadczeń z naszego życia. Wybaczenie rozpoczyna się od aktu woli. Staję i mówię: "Chcę wybaczyć, będę dążyć do zrozumienia". Akt taki wymaga wyzbycia się przywiązania do racji i czerpania przewagi z faktu bycia zdradzonym. Ważne jest, by uświadomić sobie, że dopóki ciągłe wypominanie zdrady pozostaje kluczowym orężem w ustalaniu wzajemnych zobowiązań, dopóty nie ma szans na skuteczne wybaczenie. Nie zamykać się w bólu Nasza rada dla zdradzonych jest taka: Najpierw porozmawiaj o zdradzie. Powiedz o swoim bólu, gniewie, lęku i wstydzie. Wysłuchaj z szacunkiem i ufnością opowieści bólu, gniewie, lęku i wstydzie człowieka, który cię zdradził. Nie porównuj cierpienia i nie dochodź swojej racji, ani nie dopominaj się kary. Jeśli jesteście w stanie przejść tak traumatyczne doświadczenie razem, to wasz związek może być po nim głębszy i silniejszy. Niestety, ludzie uczą się tylko na własnych, często bolesnych doświadczeniach. Jeżeli jednak zrozumieją własną słabość i mechanizm jej "uaktywniania się" , jeśli zobaczą, że u podstaw poszukiwania uznania na zewnątrz, leży często niskie poczucie własnej wartości i brak wiary we własne możliwości, mogą świadomie nigdy nie powtórzyć raz popełnionego błędu. Jeśli jednak nie masz odwagi lub nie chcesz zaryzykować wspólnego życia, jeżeli uważasz, że naiwnością i niepotrzebną stratą czasu byłoby zaprzestanie wspominania zdrady, a w końcu, być może po latach, wybaczenie, to weź swoją rację ze sobą i żyj z nią do końca swoich dni jak Gollum z "Władcy Pierścieni" , który wpatrzył się w swój złowróżbny skarb… *Beata i Bogdan Janowscy są mediatorami rodzinnymi pracującymi w Fundacji Mediare

Poczucie winy w psychologii często jest rozpatrywane wspólnie z takimi emocjami, jak wstyd, zażenowanie czy zakłopotanie. I chociaż każde z tych odczuć ma nieco inny charakter, to do tej pory nie znaleziono metodologicznie mocnego narzędzia pomiarowego, które pozwoliłoby rozdzielić te emocje. Poczucie winy współtowarzyszy często różnym problemom natury psychicznej, np. depresji, samotności, kryzysom małżeńskim, alkoholizmowi, narkomanii, zdradzie, zaburzeniom nawyków i popędów czy trudnościom wieku pokwitania itp. Na czym polega rygoryzm sumienia? Po co człowiekowi samokrytyka? Czym różni się poczucie winy od poczucia wstydu? Jakie rodzaje winy daje się wyróżnić i jaki jest związek między samopotępieniem a depresją? spis treści 1. Poczucie winy a poczucie wstydu 2. Patologia poczucia winy i samooskarżanie się 3. Rodzaje poczucia winy 4. Dojrzałe poczucie winy i poczucie winy patologiczne rozwiń 1. Poczucie winy a poczucie wstydu Wstyd jest emocją szczególną, bo może być zarówno negatywny, jak i pozytywny. Negatywny – ponieważ stanowi efekt przekraczania własnych norm i świadomości bycia niedoskonałym. Pozytywny – bowiem dzięki poczuciu wstydu człowiek unika uchybień i wykroczeń. Wstyd jest pożądaną emocją, bo informuje innych, że ma się wewnętrzne hamulce i kontrolę nad nagannymi czynami. Poczucie wstydu odnosi się zazwyczaj do zasad religijnych i norm społecznych, a w psychopatologii wiąże się z objawami depresji. Wstyd powstaje wówczas, gdy człowiekowi nie udaje się żyć zgodnie z osobistymi ideałami. Odczuwa wtedy hańbę, poczucie niższości, szczególnie w oczach osób znaczących, których opinia jest osobiście ważna. Zobacz film: "Coraz więcej Polaków cierpi na depresję" Wstyd jest strażnikiem przyzwoitości, a więc w odniesieniu do koncepcji Zygmunta Freuda, to aspekt superego – cenzora moralnego. Ze wstydem ma się do czynienia wówczas, gdy człowiek działa wbrew swojemu „Ja idealnemu”, czyli przeciwko standardom wartościowania własnej osoby. Jeżeli wymagania są wygórowane, może pojawić się niska samoocena i brak samoakceptacji. W czym tkwi różnica między poczuciem wstydu a poczuciem winy? Wina to silniejsza i dłużej trwająca emocja, której towarzyszy uczucie popełnienia zła. Człowiek sam dla siebie staje się sędzią i stara się przepracować zdarzenia we własnej świadomości bez świadków i pomocy innych. Natomiast poczucie wstydu pojawia się w społecznym kontekście i jest przede wszystkim związane z usiłowaniem zachowania pozytywnego obrazu siebie w oczach innych. W tym przypadku sędziami są ludzie fizycznie obecni lub wyobrażeni. 2. Patologia poczucia winy i samooskarżanie się Poczucie winy jest emocją „kognitywną” i nieobecną we wczesnym dzieciństwie. Pojawia się dopiero, gdy dziecko jest zdolne zrozumieć znaczenie przekraczania standardów zachowania, umie rozróżnić dobro od zła. Kształtuje się stopniowo wraz z rozwojem molarnym od poziomu przedkonwencjonalnego, kiedy dziecko pragnie tego, co przyjemne, a unika kary, do poziomu postkonwencjonalengo (powyżej około 16. roku życia), kiedy następuje interioryzacja zasad moralnych i wypracowanie autonomicznych norm etycznych. Poczucie winy to informacja, że jednostka wypracowała własny system wartości, który wpływa na jej zachowanie oraz że ma wgląd w siebie. Na poziomie konotacyjnym poczucie wstydu jest bliskie zakłopotaniu czy zażenowaniu. Zakłopotanie to słabsza emocja z „rodziny wstydu”. Źródłem zażenowania są raczej trywialne sytuacje o charakterze zaskoczenia, które powodują humor, uśmiech i żartowanie z siebie, natomiast wstyd demaskuje umiejscowione w psychice braki czy słabe strony „Ja”, co skutkuje autoobrazą, złością, samokrytyką i usprawiedliwianiem się. Zawstydzenie i zażenowanie mają związek z nieśmiałością. Ludzie nieśmiali, którzy bezustannie poddają swoje zachowania autoanalizie, szybciej zareagują tymi emocjami w sytuacjach społecznych, gdy ich idealne ego będzie wystawione na próbę. Problematyką poczucia winy zajmują się nie tylko psychologowie kliniczni czy psychologowie osobowości, ale też teolodzy, etycy i duchowni, gdyż tematyka dotyka sumienia człowieka, samooskarżania i skrupułów. 3. Rodzaje poczucia winy Poczucie winy to niejednorodny stan emocjonalny, który przyjmuje różne wymiary. Wyróżnia się: prawne poczucie winy – w przypadku naruszenia zasad i standardów życia społecznego, niezależnie od tego, czy zostało się schwytanym i czy są obecne wyrzuty sumienia, np. po przejechaniu na czerwonym świetle czy kradzieży batona ze sklepu; społeczne poczucie winy – złamanie niepisanych reguł i oczekiwań społecznych, np. w przypadku złośliwej krytyki innych, plotkowania, obmawiania; personalne poczucie winy – naruszanie własnych nakazów sumienia, osobiste przeświadczenie, że zachowanie odbiega od wyznaczonych sobie norm i zasad; teologiczne poczucie winy – wyrzuty sumienia, pojawiające się na skutek naruszenia praw i zasad etycznych bez względu na to, jaką religię się wyznaje. Wina może być też obiektywna albo subiektywna. Ogólne poczucie winy wiąże się z wyrzutami sumienia, poczuciem wstydu, potępienia i żalu, że zrobiło się coś, czego nie powinno się robić lub zaniedbało się coś, co jest istotne. Ponadto pojawia się strach, lęk przed karą, chęć zadośćuczynienia albo izolowanie się od innych. Poczucie winy może mieć charakter właściwy, kiedy odczuwa się wyrzuty proporcjonalne do wykroczenia i motywuje do poprawy albo niewłaściwy, gdy poczucie winy jest zbyt silne, nieadekwatne do czynu lub zbyt słabe czy w ogóle nieobecne. 4. Dojrzałe poczucie winy i poczucie winy patologiczne Dojrzałe przeżywanie poczucia winy świadczy o dojrzałej osobowości i umożliwia zachowanie równowagi psychicznej. Zdrowe sumienie to również stabilna samoocena. Człowiek jest wówczas zdolny przyznać się do czynu niezgodnego z własnym systemem wartości i standardami społecznymi, czemu towarzyszy ekspiacja, chęć zadośćuczynienia, pokuty i naprawienia błędu. Patologia poczucia winy wiąże się natomiast z różnymi zaburzeniami natury psychicznej, np. może pojawić się zaniżona samoocena, depresja, zaburzenia nawyków i popędów, symptomy charakterystyczne dla osobowości dyssocjalnej itp. Kiedy pojawia się ryzyko takich zaburzeń? Kiedy system wartości nie został zinterioryzowany (uwewnętrzniony). Kiedy występują zakłócenia w zdolności krytycznej oceny własnych zachowań. Kiedy reakcja emocjonalna w wyniku autoanalizy prowadzi do negatywnych objawów, jak: poczucie zagrożenia, poczucie bezwartościowości, poczucie bycia gorszym, odmawianie sobie prawa do szczęścia, szacunku i miłości. Nadmierne poczucie winy, koncentracja na słabościach, błędach, porażkach, wykroczeniach, poczucie niedorastania do ideału oraz zaniżona samoocena to częste objawy depresji. Mogą one wynikać np. z przyjętego systemu wartości lub tendencji perfekcjonistycznych, które nie dają prawa na bycie niedoskonałym, co często prowadzi do lęku, niepewności, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych czy symptomów charakterystycznych dla osobowości anankastycznej. Przyczyn poczucia winy można wymienić kilka. Są to np. nierealne oczekiwania, kiedy rodzice, pracodawcy, przyjaciele, osoby z zewnątrz, ale też sama jednostka stawia sobie poprzeczkę zbyt wysoko. Standardy są niemożliwe do zrealizowania, stąd pojawia się krytyka, potępienie i skargi. Inne źródło poczucia winy to presja społeczna i poczucie niższości. Człowiek niejednokrotnie w dzisiejszym świecie przegrywa w „wyścigu szczurów”, nie wytrzymuje tempa konkurencji, dlatego istnieje ryzyko, że zacznie się obwiniać za to, jaki jest beznadziejny. Rygoryzm sumienia, nadmierny samokrytycyzm, sztywność w zakresie oceny własnych zachowań, zbyt rygorystyczne trzymanie się przepisów i ciągła postawa oceniająca wobec własnej osoby to nie tylko baza dla depresji. Osobowość skrupulatna, jak potocznie się ją określa, może wynikać np. ze zbyt wygórowanych aspiracji wobec dziecka ze strony rodziców, co destabilizuje obraz samego siebie, przyczynia się do dezorientacji, koncentracji na rytuałach i natrętnych myślach o sobie, a w ostateczności prowadzi do nerwicy natręctw. Patologie w zakresie poczucia winy i „nieprawidłowo wyregulowane sumienie” mogą zmierzać w dwóch skrajnych kierunkach – albo do lekceważenia zasad moralnych i ignorowania norm społecznych, co prowadzi do zachowań patologicznych, np. bójek, wandalizmu, kradzieży itp. albo - z drugiej strony - zbyt rygorystyczne sumienie, które rodzi nieadekwatne poczucie winy, lęk i nadodpowiedzialność za własne czyny może przyczynić się do zachowań autodestrukcyjnych, jak autoagresja i samookaleczanie. Potrzebujesz konsultacji z lekarzem, e-zwolnienia lub e-recepty? Wejdź na abcZdrowie Znajdź Lekarza i umów wizytę stacjonarną u specjalistów z całej Polski lub teleporadę od ręki. polecamy

Zdarzyło się i w Twoim związku. Odkryłaś potajemne smsy, drobne kłamstwa i kobiece perfumy na koszuli Twojego męża. Nie było może jak w wielu filmach, nie śledziłaś go po pracy, ale tchnięta złymi przeczuciami, zerknęłaś w telefon, który od jakiegoś czasu był pilnie strzeżoną tajemnicą przez Twojego partnera… A może sam się przyznał? Gnieciony wyrzutami sumienia, wyznał prawdę, przy kolacji i bukiecie czerwonych róż? I co teraz? Warto dać sobie szansę, czy lepiej zacząć budować coś nowego? Kiedy prawda wyjdzie na jaw Zdrada już na zawsze zmieni relacje między partnerami. Nawet jeśli zdecydują się na odbudowę związku, to zadra w sercu pozostanie. Rzadko też partnerzy potrafią ponownie sobie w pełni zaufać. Czasem nawet nieświadomie uciekają się do kontroli terminarza czy telefonu. Co zrobić, kiedy dowiesz się, że mąż Cię zdradził? Nie ma właściwej odpowiedzi ani gotowej porady. Jednak na samym początku zawsze temu towarzyszy spory ładunek emocji. Jest ból, rozczarowanie, żal, wstyd i lęk. To z pewnością nie jest dobry czas na podejmowanie decyzji. Dlatego niezależnie od tego, czy przyłapałaś partnera na jednorazowym wybryku, czy odkryłeś długoletni romans żony z kolegą z pracy, to daj sobie czas na poukładanie tego wszystkiego najpierw w swojej głowie. Odpowiedz sobie na pytanie: czy potrafisz jeszcze zaufać tej osobie, czy chcesz z nią budować związek na nowo, czy zapomnisz i przebaczysz zdradę? Jeśli bowiem nie, to zacznij planować życie bez niej albo bez niego To wszystko to Twoja wina! Zdrada wcale nie musi być wynikiem problemów w związku. Może być efektem impulsu, zwykłej chemii, splotem zdarzeń. Jeśli jednak się przytrafiło, to ważne jest, by nie szukać powodów w drugim człowieku, co jednak często niestety ma miejsce. To klasyczne wywołanie poczucia winy w drugiej osobie ma na celu wybielenie się. Jeśli mąż zarzuci żonie, że się zaniedbała, bądź jeśli żona wygarnie mężowi, notoryczny brak czasu, to ta druga osoba wpada w pułapkę własnych kompleksów albo stworzonego poczucia winy i zaczyna myśleć, że rzeczywiście przyczyniła się do tej zdrady. Błąd! Jeśli żona uważa, że mąż nie ma dla niej czasu, to powinna z nim o tym rozmawiać, a nie wpadać w ramiona innego mężczyzny. Analogicznie jest w innym przypadku. Jeśli mąż uważa, że żona nie jest już na tyle atrakcyjna, powinien albo wcześniej się rozstać, albo próbować coś zmieniać w swoim związku. Jeśli jednak Wasza rozmowa zaczyna się od zarzucania winy, to zastanów się czy jest sens cokolwiek ratować. Brak przyznania się do błędu i obarczenie nią Ciebie sprawi, że partner nadal nie będzie Ci wierny. Jednorazowy wybryk, a długi romans Nie oszukuj się. Jeśli Twój mąż przez wiele prowadził drugie życie, to trudno Ci będzie naprawić Wasze relacje. Pytanie też czy warto? Ktoś, kto potrafi dziennie Cię okłamywać, zdecydowanie nie będzie zainteresowany szczerą rozmową o Waszej wspólnej przyszłości. Nawet jeśli odejdzie od kochanki, to tylko na krótko. W przyszłości znów będzie szukać okazji do nawiązania nowego romansu. Ten typ tak ma? Niekoniecznie. Jednak w grę wchodzą przyzwyczajenia i oczekiwania. Jeśli podobało mu się życie na krawędzi między jednym a drugim domem, to musisz być przygotowana, że właśnie tego znów będzie szukać. Kiedy jednak warto próbować coś odbudować, to związek po jednorazowym wybryku. Taki kolokwialnie ujmowany skok w bok, może być po prostu jedynie chwilowym impulsem. Jeśli Twój partner przyzna się do winy i będzie chciał nadal z Tobą być, to jest szansa, że nigdy więcej się to nie powtórzy. Kiedy nie warto naprawiać relacji po zdradzie? To nie jest wcale łatwa decyzja. Serce podpowiada Ci – wyrzuć go z domu, spakuj do jednej walizki i niech szuka szczęścia gdzieś indziej. Rozum jednak jest bardziej chłodny w analizie – przecież macie dzieci, wspólne plany, kredyt na mieszkanie i co powiedzą przyjaciółki albo rodzina. To w końcu jeden raz i przecież nie Wy pierwsi i z pewnością nie ostatni. I to wszystko się zgadza. Jednak jeśli pójdziesz tą bardziej rozsądną ścieżką, to poczucie niepewności i braku zaufania będzie Cię zżerał każdego dnia. Do tego być może będziesz mieć rację i Twój mąż nadal będzie Cię zdradzał? Z drugiej strony, wyrzucając go od razu za drzwi, też pojawią się wątpliwości, a może mogłaś mu dać jeszcze jedną szansę? Jeśli oboje chcecie naprawić te relacje, nie obrzucacie się wzajemnie winą, to dajcie sobie czas. Kiedy emocje opadną, przyjdzie lepszy moment na konstruktywną rozmowę. Nie sugeruj się jednak ani kredytem ani tym, co powie Twoja rodzina. Polegaj tylko na swoich odczuciach, dzięki temu podejmiesz tę właściwą decyzję, dzięki której będziesz naprawdę szczęśliwa.

Жуπиψοйими ፗ яլ	Ζиረ м ሴևпалቾξу
ጫοլиզոቧеሣυ ጥфυвիዩеր б	Иσ у
ԵՒр цև	ሆሁтոчех п
Д թо чадиջաж	Юዡахри ևзረсечո τዬጨፖбрιчи