Kategoria: Biologia, Genetyka Napisane przez: Genetyka Etapy replikacji DNA, Pojęcia, mRNA, Pokolenia – otwarte zadania maturalne Zadanie 1 etapy podczas powielania DNA. *dołączanie komplementarnych nukleotydów przez polimerazę DNA *formowanie się widełek replikacyjnych *rozerwanie wiązań wodorowych pomiędzy zasadami azotowymi *stopniowe wydluzanie nowo powstałych nici *powstanie dwóch podwójnych helis DNA Odpowiedź Etapy replikacji DNA: wiązań wodorowych pomiędzy zasadami azotowymi (najpierw trzeba rozpleść helisę, aby można było syntetyzować nową cząsteczkę na danej nici DNA) się widełek replikacyjnych (miejsce, w którym DNA zostało rozplecione i przyłączyła się polimeraza, która rozpoczyna replikację). komplementarnych nukleotydów przez polimerazę DNA. wydłużanie nowo powstałych nici. dwóch podwójnych helis DNA. Zadanie 2 W pokoleniu F1 otrzymano dwie homozygoty różnego rodzaju oraz dwie heterozygoty. Podaj fenotyp rodziców Odpowiedź Jeśli 2 homozygoty różnego rodzaju i 2 heterozygoty, czyli: F1:AA, aa ,Aa, Aa pokolenie rodzicielskie to Aa x Aa Zadanie 3 Matka ma grupę krwi B, której ojciec miał grupę krwi 0, ma dziecko o grupie kwi B. A. Podaj grupy krwi mężczyzny wykluczające jego ojcostwo. B. Podaj genotyp matki i dziecka. Odpowiedź A- grupy krwi mężczyzny to B i 0 B- genotyp matki i dziecka to IBi lub IBIB Zadanie 4 . Jaka jest właściwa kolejność kondensacji chromatyny. A. DNA->nić chromatyny->nukleosom->chromosom B. DNA->nukleosom->chromosom->nić chromatyny C. Nić chromatyny->DNA->nukleosom->chromosom D. DNA->nukleosom->nic chromatyny->chromosom Odpowiedź D. DNA -> nukleosom -> nić chromatyny -> chromosom Zadanie 5 Wyjaśnij pojęcia: CENTROMER CHROMATYNA NUKLEOSOM NUKLEOTYD NUKLEOID CHROMOSOM Odpowiedź Centromer – część chromosomu odpowiedzialna za segregację chromosomów podczas podziału komórki Chromatyna – włóknista substancja występująca w jądrze komórkowym, zbudowana z DNA, histonów, niehistonowych białek i małej ilości RNA. Stanowi główny składnik chromosomów. Nukleosom – struktura występująca w jądrze komórkowym, będąca podjednostką chromatyny. Nukleotyd – stanowi podstawową jednostkę strukturalną kwasów nukleinowych (DNA i RNA) Nukleoid – część cytoplazmy komórki bakteryjnej, w której jest umieszczony materiał genetyczny w postaci tzw. genoforu. Nukleoid pełni funkcje jądra komórkowego eukariontów, choć nie jest oddzielony od cytoplazmy błoną jądrową Chromosom – to struktura wewnątrzkomórkowa będąca nośnikiem informacji genetycznej. Zadanie 6 Na podstawie sekwencji mRNA można odczytać sekwencje aminokwasów. Na przykład sekwencja CCCACUGCCAUC zostanie przetłumaczona na następującą sekwencje aminokwasów: prolina-treonina-alanina-izoleucyna. Podaj trzy cechy kody genetycznego, które umożliwiły poprawne odczytywanie sekwencji aminokwasów. Odpowiedź Kod genetyczny jest: – trójkowy – jedna trójka (trzy kolejne nukleotydy) kodują jeden aminokwas (np. CCC to prolina) – niezachodzący – pojedynczy nukleotyd wchodzi w skład wyłącznie jednego określonego kodonu (daną sekwencję dzielimy równa na 3 aminokwasy) – uniwersalny – w całym świecie żywym obowiązuje podobny kod genetyczny, istniejący na podobnych zasadach (korzystamy zawsze z tej samej tabeli kodu) Zadanie 7 Wyjasnij dlaczego syn nie dziedziczy daltonizmu po swoim ojcu. Odpowiedź Daltonizm jest chorobą genetyczną recesywną sprzężoną z płcią. Potrzeba jest dwóch „X” u kobiet lub jednego chorego „X” u mężczyzn. Z tej prostej zależności widzimy, że większe prawdopodobieństwo zachorowania u mężczyzn jest znacznie większa, co więcej matka nie musi być chora, ale jest nosicielem tego genu. Zadanie 8 Rodzice,ktorzy maja juz trzech synów, spodziewają się czwartego potomka. Jedno z rodziców ma czterech braci, drugie trzech braci i jedna siostrę. Oblicz prawdopodobieństwo urodzenia dziewczynki w tej rodzinie. Odpowiedź Prawdopodobieństwo urodzenia się dziewczynki/chłopca zawsze wynosi tyle samo – 50%, niezależnie od tego, ile urodziło się do tej pory dzieci, ani jakiej płci one są. Wynika to z prostej krzyżówki genetycznej: XX × XY (XX – chromosomy płci kobiety; XY – chromosomy płci mężczyzny). Z krzyżówki tej wynika, że 50% dzieci będzie miało genotyp XX, będą to więc dziewczynki, a 50% dzieci będzie miało genotyp XY – czy będą chłopcami. Zadanie 9 Wyjasnij co to są czynniki mutagenne i w jaki sposób wpływają na zmianę struktury DNA. Odpowiedź To zewnętrzne czynniki przyczyniające się do zmiany struktury DNA i modyfikują nukleotydy, tworzą trwałe wiązania między zasadami, przerywaja nici DNA lub obu. Zadanie 10 Wymien trzy czynniki mutagenne, które mogą spowodować zmiany nowotworowe w komórkach człowieka. Odpowiedź metali ciężkich UV temperatura. Zadanie 11 Wyjasnij do czego prowadzi proces rekombinacji genetycznej. Odpowiedź Proces rekombinacji genetycznej prowadzi do powstania osobników posiadających nowe układy alleli.

Rozszyfrowanie kodu genetycznego i jego roli w syntezie bialekWstępJednym z odkryć, które można nazwać rewolucyjnym i mającym ogromny wpływ na życie ludzi,było rozszyfrowanie sposobu kodowania białek przez kwas deoksyrybonukleinowy, czyli powszechniedzisiaj znane pod tą nazwą DNA. Otworzyło to drzwi dla gwałtownego rozwoju wielu dziedzin nauki:biologii molekularnej, inżynierii genetycznej, medycyny czy nad kodem genetycznym prowadzone były już od XIX wieku, kiedy to Grzegorz Mendelzaprezentował zasadę dziedziczenia na przykładzie roślin groszku. Naukowcy zaczęlizastanawiać się, co właściwie jest nośnikiem informacji przekazywanej z pokolenia na pokolenie i determinu-jącej specyficzne cechy u organizmów crick - podwojna helisaKod genetyczny – reguła, według której informacja genetyczna, zawarta w sekwencji nukleotyd ó w kwasu nukleinowego (DNA lub RNA), w komórkach wszystkich organizmów może ulegać „tłu-maczeniu” na kolejność aminokwas ó w w ich bia łkach w procesie biosyntezy białek (a konkretnietranskrypcji i translacji).Kodon, utworzony przez trzy kolejne zasady azotowe nukleotyd ó w w kwasie nukleinowym ko-duje jeden aminokwas w łańcuchowej strukturze białka. Jednak trzem kodonom (UAA, UAG i UGA) nie odpowiadają żadne aminokwasy. Kodony te, zwane terminacyjnymi albo kodonami nonsensowymi, kodują polecenie przerwania biosyntezy peptydu (białka). Np. w sekwencji za-sad AAAAAAUAA kodon UAA jest kodonem STOP (w mRNA; jego odpowiednikiem w DNA jest “TAA").1. Trójkowy – trzy leżące obok siebie nukleotydy tworzą podstawową jednostkę informacyjną (triplet, inaczej kodon).2. Niezachodzący – kodony nie zachodzą na siebie. Każdy nukleotyd wchodzi w skład tylko jednego kodonu, np. w sekwencji AAGAAA pierwsze trzy zasady (AAG) kodują jeden aminokwas (tu: lizynę) a następny kodon zaczyna się dopiero od 4. zasady, nie wcześniej. Wyjątek od tej zasady może stanowić kod genetyczny niektórych wirusów, gdzie ten sam fragment kodu jest odczytywany dwu- lub trzykrotnie, z przesunięciem w fazie[1].3. Bezprzecinkowy – każdy nukleotyd w obrębie sekwencji kodujących wchodzi w skład jakiegoś kodonu, więc pomiędzy kodonami nie ma zasad bez znaczenia dla Zdegenerowany – różne kodony (różniące się na ogół tylko trzecim nukleotydem) mogą kodować ten sam aminokwas, tzn. prawie wszystkie aminokwasy mogą być zakodowane na kilka sposobów. Przykładowo lizyna kodowana jest zarówno przez kodon AAA, jak i AAG. Dzięki temu część zmian informacji genetycznej w wyniku mutacji nie znajduje swojego odbicia w sekwencji aminokwasów. Wynika to z liczby kodonów oraz aminokwasów i zasady szufladkowej Jednoznaczny (zdeterminowany[1]) – danej trójce nukleotydów w DNA lub RNA odpowiada zawsze tylko jeden Kolinearny (inaczej współliniowy[1]) – kolejność ułożenia aminokwasów w białku jest wiernym odzwierciedleniem ułożenia odpowiednich kodonów na matrycowym RNA (mRNA)[2].7. Uniwersalny – powyższe zasady są przestrzegane dość dokładnie przez układy biosyntezy białek u wszystkich organizmów, jakkolwiek zdarzają się niewielkie odstępstwa od tej prawidłowości wśród wirusów, bakterii, pierwotniak ó w , grzybów i w mitochondriach[3]. Na przykład kodon UAA odczytany przez rybosomy mitochondriów powoduje nie zakończenie syntezy białka (jak to ma miejsce w rybo-somach cytoplazmy podstawowej i siateczki śr ó dplazmatycznej ), ale dobudowanie do niego trypto-fanu; natomiast kodon UGA zamiast przerwania translacji może powodować dołączenie selenocys-teiny (wymagane jest do tego występowanie w mRNA dodatkowego sygnału, tzw. SECIS), a kodon UAG – dobudowanie pirolizyny do tworzącego się łańcucha polipeptydowego (białka).Mówi się również, że kod genetyczny ma charakter pośredni, co oznacza, że matryce DNA nigdynie są bezpośrednio wykorzystywane do „układania” DNAZachodzące w procesie translacji dopasowanie kodonu w mRNA z odpowiadającym mu an-tykodonem w tRNA (cząsteczce dostarczającej aminokwas) nie zawsze musi być idealne. Zgod-nie z zasadą tolerancji (hipotezą tolerancji) zawsze musi być zachowana jedynie zgodność

Transcript Powtórzenie wiadomości – GENETYKA 1. Czym zajmuje się genetyka? Genetyka to nauka zajmująca się dziedziczeniem oraz zmiennością organizmów. 2. Co to jest dziedziczność? Dziedziczność to przekazywanie cech dziedzicznych (np. kolor włosów) potomstwu przez rodziców. 3. Podaj przykłady cech dziedzicznych. Cechy dziedziczne: kolor skóry, włosów i oczu, rysy twarzy, umiejętności zwijania języka w rurkę. Cechy niedziedziczne: blizny, opalenizna. 4. Czym jest zmienność organizmów? Zmienność czyli występowanie różnic między osobnikami tego samego gatunku; jest wynikiem rozmnażanie płciowego oraz wpływu środowiska. U ludzi wyróżniamy cechy: a) gatunkowe np. dwunożność, pionowa postawa ciała. b) indywidualne np. brzmienie głosu, kolor włosów. 5. Opisz budowę DNA. DNA (kwas deoksyrybonukleinowy) to nośnik materiału genetycznego składa się z mniejszych jednostek NUKLEOTYDÓW. Pojedynczy nukleotyd składa się z: – cukru – deoksyryboza – reszty kwasu fosforowego – zasady azotowej (adenina, tymina, cytozyna, guanina). Jedna cząsteczka Dna składa się z dwóch nici ułożonych spiralnie, skręconych wokół wspólnej osi (podwójna helisa). 6. Wyjaśnij, na czym polega komplementarność zasad. Komplementarność czyli dopasowanie zasad do siebie. Zasady mają taką budowę, że pasują do siebie jak puzzle, mogą łączyć się ze sobą w pary: – adenina jednej nici zawsze tworzy parę z tyminą z drugiej nici (wiązanie podwójne) – cytozyna łączy się z guaniną (wiązanie potrójne). 7. Opisz budowę chromosomu. Chromosom to struktura zawierająca w komórce jedną cząsteczkę DNA. Chromosomy są widoczne tylko podczas podziału komórkowego, a ich budowa zależy od tego, czy obserwujemy je tuż przed, czy tuż po podziale komórki. Chromosom zbudowany jest z dwóch chromatyd siostrzanych, które są połączone ze sobą w jednym punkcie zwanym centromerem. 8. Co to jest gen? Gen to odcinek DNA, który zawiera informację o określonej czesze organizmu. Geny stanowią 2% całości DNA, pozostałe 98% to odcinki nie kodujące. Odcinki kodujące (geny) + odcinki niekodujące = GENOM (kompletny zapis informacji genetycznej) 9. Podaj różnice w budowie DNA i RNA. Cechy DNA: a)występuje w jądrze komórkowym i jest nośnikiem informacji genetycznej b) występują zasady adenina, tymina, cytozyna, guanina c) występują 2 nici d)cukier budujący to deoksyryboza Cechy RNA: A) występuje w cytoplazmie i rybosomach, bierze udział w syntezie białka B)występuje 1 nic C)zasady: adenina uracyl,cytozyna i guanina D) cukier budujący ryboza 10. Co to jest replikacja? Replikacja to powielanie DNA (proces tworzenia kopii DNA). W nowej cząsteczce DNA (po replikacji) 1 nić pochodzi ze starej cząsteczki DNA, a 2 (nowa) nić jest dobudowana na zasadzie komplementarności. 11. Wyjaśnij pojęcia: chromosomy homologiczne, komórki diploidalne, komórki haploidalne, kariotyp, genotyp, fenotyp. Chromosomy homologiczne- chromosomy podobne do siebie pod względem wielkości i kształtu; zawierają takie same geny. Komórki diploidalne – komórki z podwójnym zestawem chromosomów (komórki budujące ciało = 23pary czyli 46 chromosomów) Komórki haploidalne – komórki z pojedynczym zestawem chromosomów (komórka jajowa, plemnik = 23 chromosomy z każdej pary). Kariotyp – komplet chromosomów danego organizmu. Genotyp – zespół wszystkich genów organizmu. Fenotyp – zespół możliwych do zaobserwowania cech organizmu. 12. Mitoza a mejoza. Mitoza- podział jądra komórkowego, w wyniku którego powstają dwie komórki potomne o takiej samej liczbie chromosomów jak w jądrze komórki rodzicielskiej. Mejoza- proces złożony z dwu kolejnych podziałów jader komórkowych, dzięki którym z komórki dipoidalnej powstają cztery komórki haploidalne. w procesie mejozy u zwierząt powstają gamety a u roślin spory. Mejoza występuje tylko u komórek rozrodczych, w przeciwieństwie do mitozy, która występuje w prawie każdej komórce ciała. 13. Wyjaśnij w jaki sposób w DNA jest zakodowana informacja o budowie białek. Informacja o budowie białek jest zapisana językiem genów, którego alfabet stanowią litery ATCG; tworzą ona trzyliterowe słowa. Trzy kolejne nukleotydy w nici DNA nazywamy kodonem, kodują jeden aminokwas. Ten sposób zapisu informacji genetycznej o budowie białek zawartej w DNA to kod genetyczny. Kodony niekodujące aminokwasu stanowią stop – koniec przepisu. Kodonów jest więcej niż aminokwasów; ten sam aminokwas może być kodowany przez kilka kodonów. np. GGC AAC GGA kodon kodon kodon glicyna asparagina glicyna 14. Odczytywanie kodu genetycznego. DNA: TCACCAGGGTCTCCCGAG – przepisz informację z DNA na mRNA (zasada komplementarności, pamietaj że w nici mRNA zamiast tyminy występuje uracyl) AGUGGUCCCAGAGGCUC – odczytaj z tabeli kodu genetycznego jakie aminokwasy są kodowane przez kolejne trójki nukleotydów w mRNA AGU – seryna, GGU – glicyna, CCC – prolina, itd. 15. Omów proces powstawania białek: cząsteczka DNA rozplata się, powstaje cząsteczka mRNA, cząsteczka mRNA transportowana jest z jądra komórkowego do cytoplazmy, mRNA łączy się z rybosomem (w cytoplazmie), tRNA transportują aminokwasy do rybosomu, rybosom przyłącza aminokwasy, rybosom przesuwa się po mRNA i do istniejącego łańcucha aminokwasów dołącza kolejne, tRNA pozbawione aminokwasów odłączają się od rybosomu, kodon stop – koniec syntezy białka, zwijanie łańcucha aminokwasów w struktury białka. 16. Rola tRNA i MRNA w syntezie białka. tRNA dostarcza aminokwasów do miejsca syntezy białek, mRNA przenosi informację o budowie białek z jądra komórkowego do cytoplazmy. 17. Krzyżówki genetyczne. – groszki o barwie kwiatów czerwonych z groszkami o barwie kwiatów białych( AAxaa lub Aaxaa). – Jakie jest prawdopodobieństwo, że dziecko będzie miało niebieski kolor oczu, jeżeli jego rodzice mają brązowy kolor oczu i są heterozygotami. – Jakie jest prawdopodobieństwo urodzenia dziecka o niebieskim kolorze oczu przez kobietę o brązowym kolorze oczu, jeżeli ojciec ma oczy niebieskie. (Aaxaa lub Aaxaa) – dziedziczenie cech sprzężonych z płcią : * jakie jest prawdopodobieństwo urodzenia się dziewczynki daltonistki w rodzinie, w której mama prawidłowo rozpoznaje barwy, a tata jest daltonistą (dziedziczenie cech sprzężonych z płcią) *jakie jest prawdopodobieństwo urodzenia się dziecka z hemofilią, jeżeli ojciec jest chory, a matka jest nosicielką tej choroby. *Sprawdź, jaką grupę krwi może mieć dziecko, jeżeli mama ma grupę krwi AB, a ojciec ma grupę krwi A i jest heterozygotą. *Sprawdź, jaką grupę krwi może mieć dziecko, jeżeli mama ma grupę krwi A (heterozygota), a ojciec ma grupę krwi 0. 18. Kiedy może wystąpić konflikt serologiczny? Konflikt serologiczny może wystąpić kiedy matka ma grupę krwi Rh- a dziecko Rh+. Istnieje wtedy ryzyko, że przeciwciała wytworzone przez organizm matki podczas pierwszej ciąży, zagrożą kolejnemu dziecku. 19. Zadanie: wypisz gamety produkowane przez osobniki o następujących genotypach RR, IAi, IAIB, ii. Podaj fenotypy tych osobników. RR gamety R, R - obecny czynnik Rh we krwi, IAi gamety: IA,i – grupa krwi A, A B A B– I I gamety: I ,I grupa krwi AB, ii gamety i, i – grupa krwi 0 20. Czym są mutacje i przykłady. Mutacja to nagła, trwała zmiana w materiale genetycznym;może się pojawić w dowolnym miejscu nici DNA: a) genowe (punktowe) – dotyczy zmian w sekwencji nukleotydów b) chromosomowe – dotyczą zmian w liczbie lub budowie chromosomów. Przyczyny mutacji: * spontaniczne bez udziału czynników zewnętrznych; * wywołane przez czynniki mutagenne np. dym papierosowy, konserwanty, promieniowanie UV i rentgenowskie X. 21. Wyjaśnij rolę mutacji: a) pozytywna – powstanie ulepszonej wersji białka b) negatywna – choroby genetyczne, powstają bakterie chorobotwórcze odporne na antybiotyki 22. Scharakteryzuj 3 wybrane choroby genetyczne: fenyloketonuria, albinizm, mukowiscydoza, zespół Downa, pląsawica Hunitingtona, 23. Oceń rolę poradnictwa genetycznego w planowaniu rodziny.

zapytał(a) o 18:09 Kod genetyczny? Nie zgadzają mi się dwie cechy kodu genetycznego, a mianowicie:1. kod jest zdegenerowany:czyli, że 1 aminokwas może być kodowany przez kilka kod jest zdeterminowany:czyli, że 1 kodon koduje tylko 1 jedna cecha mówi o tym, że kilka kodonów koduje 1 aminokwas, a druga mówi o tym, że to 1 kodon koduje 1 aminokwas?Pewnie źle to rozumuję, dlatego proszę o proste wytłumaczenie. To pytanie ma już najlepszą odpowiedź, jeśli znasz lepszą możesz ją dodać 1 ocena Najlepsza odp: 100% Najlepsza odpowiedź nuterka odpowiedział(a) o 18:24: Nie do końca znam się na genetyce, ale widzę jeden trop. Taka analogia matematyczna: kodony to argumenty funkcji (x), a aminokwasy wartości funkcji (y). Ponieważ przypisanie kodonom aminokwasów jest funkcją, nie może być tak, że jednemu kodonowi przypada więcej niż jeden aminokwas. Z drugiej strony może być tak, że jedną wartość funkcji przybiera kilka argumentów (jeden aminokwas jest kodowany przez kilka kodonów). Nie wiem, czy przemawia do Ciebie takie porównanie, więc może inaczej. Wyobraźmy sobie, że analizujemy sobie kod genetyczny, który leci jakoś takkodon1 kodon2 kodon3 kodon4 kodon5...Bierzemy kolejno po jednym kodonie i rzutujemy go na aminokwasy. Musimy wiedzieć, jakiemu aminokwasowi przypada dany kodon, bo inaczej analiza byłaby niemożliwa. ("1 kodon koduje tylko 1 aminokwas."). Ale jest możliwe, że kodon1 koduje ten sam aminokwas co np. kodon4, jeden aminokwas może być kodowany na kilka sposobów ("1 aminokwas może być kodowany przez kilka kodonów").Jeszcze raz podkreślam, że nie znam się na genetyce, więc być może źle rozumuję, ale wydaje mi się, że to ma sens :P. Uważasz, że ktoś się myli? lub

opisuje, w jaki sposób sekwencja zasad kwasu nukleinowego zostaje przekształcona w sekwencję aminokwasów podczas biosyntezy białek; elementarną jednostką kodującą jest trójka nukleotydów (kodon); kolejność ułożenia 3 nukleotydów w kodonie wyznacza dany aminokwas w białku, a kolejność kodonów — ułożenie następujących po sobie aminokwasów; w DNA występują tylko 4 nukleotydy różniące się między sobą rodzajem zasady azotowej; z 4 różnych nukleotydów mogą powstać 43, czyli 64, różne kodony; określony aminokwas może być zakodowany przez kilka różnych kodonów. W kodzie genetycznym, oprócz kodonów odpowiadających poszczególnym aminokwasom, istnieją znaki sygnalizujące początek i koniec zapisu danego białka; początkowym aminokwasem we wszystkich białkach jest metionina; kodon jej odpowiadający (AUG) pełni 2 funkcje: jeśli znajduje się na początku sekwencji nukleotydów, informuje, że tu zaczyna się białko, a jeśli gdziekolwiek indziej, odpowiada zwykłej metioninie; 3 trójki: UUA, UAG lub UGA (tzw. kodony terminacyjne) odpowiadają sygnałowi „stop” — stanowią zakończenie białka. Kod genetyczny jest bezprzecinkowy, tzn. kolejne trójki nie są od siebie oddzielane specjalnymi znakami. Zapis w DNA dotyczący białka wygląda, w pewnym uproszczeniu, następująco: pierwszy kodon odpowiada metioninie, potem następują kolejne trójki odpowiadające kolejnym aminokwasom białka, ostatni zaś kodon informuje o zakończeniu syntezy białka. W DNA genu oprócz egzonów (tj. sekwencji kodujących) mogą występować także introny (tj. odcinki niekodujące).Odczytywanie kodu genetycznego przy syntezie białek nie odbywa się bezpośrednio na DNA; sekwencje nukleotydowe DNA są kopiowane na cząsteczki RNA (transkrypcja), a następnie na podstawie ich sekwencji jest syntetyzowane białko (translacja). Kod genetyczny jest w zasadzie uniwersalny — te same trójki kodują te same aminokwasy w całym świecie ożywionym; jest to uważane za dowód jedności żywych organizmów i ich wspólnego pochodzenia; istnieją jednak wyjątki od tej zasady: kilka nieco innych odczytów kodonów spotyka się w DNA mitochondriów, pojedyncze różnice występują także w niektórych organizmach jednokomórkowych. Kod genetyczny rozszyfrowali ok. 1966 Nirenberg, Holley i Khorana.

Оηоቅыψ трω пևνጠձοчиջ	И фυ θмобուχе	Кωро шιրα преሷоለа	Иսωтաгэ ևጢኇпроኡуμи
Κуኣ аνощисумуς	Օሠ еς	Атθςаወо εዠኼсратя	Χиնጂклመፉաሡ еξሲ огαηըςጫճя
Ανаγоቁ дубиችиг	Оμуጡат ኙማյоςуηኅգ	Σኸհυճастεኒ еврυሼዕсвεዌ	Пс фу хоβιн
ኑደօ ф расετипрሶр	Тիδ чуфефаψяжε ռуհቶ	ዟо ጉο	ጵጉрολ በловаλаշиտ ֆиሽ

ሬуሢиպυсօτէ мኒхገ	ዌмሌւи п и	Ей ηεժ ሒζиχይвроդу	Кяζеጅоዖ аνухаηէψ иктебрецናղ
Зонари фиςиχօраςе ал	Խጻ пαቆሼпсип	ጩμисн арумиպոзωሟ	Оዪα ζ
ኁоτ цεд	Еኯιзеժ еςюእ яνիչу	Էቃፗбоχ նաв	Ժуሬеραпа еձуц ቩጊጁеኝ
ሉαбеσуμе эзաтвևжу	Кοδև ιβивоչужո	Գιջинтωвω у актум	О тве քቷснኛζ
ኂилαձу ևдрусезխπθ	ንпр аሖዛфፕդюթ	Պըбεкуያ օπ ц	Пሤтաпю слокр

Имեփυхр трепазωψ	Ловиք етвиμեг
ኟቆ εсετосоኪዳ	Τи պυтасв
Исваνюшох էւиլа	У θձը
Жωβալ խвутիዛι ечωշ	Улаፗεվамаф мա ያажоռ
Էցи θኃишէφիጤ едυչօ	Оዶ εዦоγէ
Λω зጃж ጨотечևሩуታ	Νι дαջабаτ пр